قاتماقاریشیق سوزلر

 "قاتماقاریشیق سوزلر" عنوان قطعه شعری است از مجموعه "کوزلو سوزلر" مرحوم استاد عاصم اردبیلی که به زبان ترکی در سال 88 سروده شده است.

صالح عاصم كفاش معروف به پرويز كه در شعر (عاصم)تخلص ميكند روز13/ديماه/1320 در محله قديمي جمعه مسجد اردبيل درخانهء پدر بزرگ فقيدش شادروان غلام عسگر عاصم كفاش –كه از خادمين دربار حسيني و شاعري دلسوخته و بي تكلف بوده -قدم به جهان هستي گذاشت.پدر مرحومش اسمعلي داراي ذوق ادبي بود ودر راستهء كفاشان بازار اردبيل به كفاشي اشتغال داشت.

صالح عاصم  تحصيلات ابتدايي را در دبيرستان سنايي واقع در كوچهءحسن آباد وتحصيلات متوسته را در دبيرستان پهلوي و صفوي به پايان رسانيد. پس از انجام خدمت وظيفه وارد تربيت معلم تبريز شد و پس از گذراندن دورهء آموزشي يكساله به زادگاه خود بازگشت تا به عنوان معلم استخدام شود ودر دبيرستانهاي اردبيل به تدريس پرداخت .وي در سال1353 به دانشسراي عالي تهران راه يافت ودر رشتهء زبان وادبيات زبان انگليسي بهاخذ مدرك ليسانس نائل گرديد. 

 

عاصم ،علاوه بر مهارت در مراثي غزلهاي اجتماعي و چار پاره هاي هجايي،منظومه هاي  شيوايي به صورت بحر طويل دارد كه از آن جمله مي توان به قطعهء سوري(جهنمده بيتن گول)وشيخ محمد(ايكينجي بهلول)اشاره كرد.

آثار چاپ شده از اين شاعر عبارتند از:

1.قانلي سحر 1373

2.يارالي دورنا1377

3.نيسگيللي گولوشلر1382

عاصم عضو انجمنهاي ادبي شعراي آل محمد(ص) وحافظ ونيز انجمن شعر وادب اردبيل بود ودر غالب مراسم ملي مذهبي فعالانه شركت مي کرد و سرودهاي خود را به سمع علاقه مندان ميرساند.

استاد عاصم به علت بیماری سرطان مدتها در بیمارستان بستری بود و عاقبت در تاریخ پانزدهم اردیبهشت سال 93 دعوت حق را لبیک گفت. 

با نقل قطعه "قاتماقاریشیق سوزلر" این متن را به پایان میرسانیم:

قاتماقاریشیق سوزلر

ای نازنین اول جه گلیب من ده ن آل منی

بیر گون ساتاندا ایسته دیگین حاله سال منی

هجران نوالی نی کیمی قیمت ده یونگولم

گوستر محبتین سورا بیر عمر چال منی

سینه مده چئوریلیبزهره ایچدیگیم سودا

از بس چکیبدی چامیخا بوش قیل و قال منی

گاه بال کیمی شیرین دی دادیم گاه زهر کیمین 

بئش دیقه امتحان ائله داد دال با دال منی

توشدوم غزل خیالینه دلداری اوخشا یام

دردین الیندن آلمادی آنجاق خیال منی

ائلدن گوزوم سوز آچدی دیلیم سوسدودینمه دی

کورلاردا حق وار یوردومدا لال منی

من بیر قوشام اسارت ،اولوم حوکمودور منه

یوخ فرقی آل جانیمیادا زندانه سال منی

سوردوم خیال آتین باغا حال آختاریب تاپام

آت هورکدوایت یوگوردو یئره چالدی حال منی

شعریم ده ایسته دیم قالا ایمن ده مال داوار

بیلمه م نه اولدو دوردو داوار ووردو مال منی

من بیر موتال چی ییت سوزو آتدیم ایت آغزینا

کئف لندی ایت قودوز کیمی قاپدی موتال منی

گیردیم آیی لا بیر چووالا چنگه لشمه گه

حیوان قالیب بودارلادی یول سوز چوال منی

گئتدیم کمال اهلینه دستانی سئوله یم

یئتیشمیش یاشیمدا بیلمدی کمال اهلی کال منی

گلدیم شعیر یغینجاسینا فیض کسب ائده م

گوردوم ائدیرله آلت جنگ و جدال منی

گئتدیم عزامحافیلینه مطلبآلماقا

مومن لر ائتدی خولی یه شمره مثال منی

گاهایسته دیم کی قاره یه آق سئوله یم ولی

بیلدیم کی آغلارائتمه یه جکلر حلال منی

ظنیم بو ایدی دوستا افندی خطابائده م

گوردوم چتین باغیشلایا تورگوت اوزال منی

بیریولدا کونلوم ایسته دی کوکدن عرب له نم

گوردوم ائلیم ده ن آیری سالار انفعال منی

وئردیم بو پیرتداشیق سوزومو تارچی سیزلایا

تار توشدو تیرتیرا داشا باسدی قاوال منی

دوستوم سوروشدو شعرده ن عاصم نه تاپموسان؟

دردا جوابیماولمادی بوغدوسئوال منی

واقتسیز خوروز کیمین منی سوزبانلادیر اودور

یئرسیز دئییل کی دانلایا اهل و عیال منی

من قافیه گزنده چاپان چاپدی یوردومو

وئردیم خارال خارال پولو تاپسین مارال منی

آنجاق مارال دا دوزمه دی فقرین فشارینا

آتدی یامان زامان دا او زیبا جمال منی

نشر ائله دیم بو سوزلری حشمت لی ائل لره

ائللردی ائتدی شاعر صاحب مدال منی

من یازدیم ائل بگندی سوزوم دوشدو دیل لره

سالدی ایاقدان هجرده ن آرتیق وصال منی

کس لر سوزونده داغ کیمی بویالاندی سوزلریم

ناکس ایاغی آلتدا خیال ائتدی نال منی

(عاصم) ائلین دینن دیلی دیر ساخلا حورمتین

نال آرزیسین بوراخ ائله بویوندا شال منی

عاصم اردبیلی 1388/11/28 


"استفاده از این مطلب به شرط ذکر منبع(بیرلیک یولو) بلامانع است"

:: :: :: :: :: :: :: ::

اطلاعاتی در مورد شعرای ترک سرا

اطلاعات مختصری از تاریخ و محل تولد،زمان حیات و فعالیتهای شعرای ترک سرا

 

تهیه و تنظیم :  دکتر محمدحسن پدرام

* استفاده از این مطلب به شرط ذکر منبع(بیرلیک یولو) بلامانع است.

:: :: :: :: :: :: :: ::

مژده فرا رسیدن سال نو از زبان تکمچی ها

به هنگامی كه برف ها در سینه ساوالان آب شده و بصورت رودها در سرزمین پهناور آذربایجان جاری می شود صدای تكم و تكم چی ها نیز در شهر و روستا می پیچید كه با زبان شیرین و آهنگین خود به مردم نوید آمدن بهار را می دهند و خلق را برای پاك كردن كینه از دلها و گرد و غبار از خانه هایشان دعوت می كنند ، تكم یك عروسك چوبی سنتی است . واژه تكم Takam از دو بخش "تكه " و " م " تشكیل شده است . تكه در زبان تركی به معنی بز نر قوی هیكل كه همیشه در راس گله حركت می كند و گله را به چراگاه و محلهای معین هدایت می كند "م" ضمیر ملكی دوم شخص مفرد است و تكم در واقع به معنی " بز نرمن " است . به كسی كه تكم را می رقصاند " تكم چی " می گویند كه اشعار مخصوص تكم را با آهنگی خاص می خواند . البته شایان ذكر است كه اشعار تكم در چند آهنگ كه خاص تكم بوده خوانده می شود . تكم عروسكی است چوبین كه روی آنرا با مخمل یا پارچه هائی به رنگ قرمز می پوشانند و روی این پارچه را با پولك ، زنگوله ، سكه و نیز پارچه های الوان و حتی ائینه تزیین می كنند. 

 













هر یك از تزئینات تكم علت و فلسفه ای داشته است : مثلا زنگوله و سكه برای ایجاد سروصدای بیشتر بوده تا مردم را از داخل خانه ها به كوچه ها و دم در خانه ها بكشاند . از سوی دیگر یك ضرباهنگ برای حركت تكم بوجود می آورد . اینكه به دو طرف عروسك ( طرفین شكم عروسك ) آئینه نصب می كردند . به این دلیل بود كه تكم خبر فرا رسیدن سال نو را به مردم می داد و با خود آئینه ای به رسم روشنائی و صفا داشت. اینكه در ساخت تكم همیشه از رنگ قرمز برای پوشاندن بدنه اصلی استفاده می کردند شاید به این دلیل بوده که درآذربایجان قدیم لباس و توری سر و روی عروس به رنگ قرمز بوده و خواسته اند تكم نیز مثل هر عروسی مظهر شادی و خوشی باشد . *نحوه تكم گردانی : تكم گردانی جزو حرفه های گوسانی و بصورت هنری بوده كه نسل به نسل و از پدر به پسر می رسیده و اشعار تكم نیز سینه به سینه منتقل می شده است . تكم عروسكی بود به شكل بز كه بر سر چوب گردی سوار می شد . این بز روی یك صفحه چهارگوش یا گرد كه سوراخی در وسط داشت قرار می گرفت كه چوب پایه ان از سوراخ وسط صفحه می گذشت. تكمچی چوب را بدست می گرفت و تكم را روی صفحه چوبی به حركت در می آورد و متناسب با حركات آن اشعاری را به آواز می خواند . سر و صدای زنگوله و خوردن تكم بر صفحه چوبی نوعی ریتم و آهنگ برای آواز تكمچی بوجود می آورد.در آذربایجان تكم به عنوان پیشاهنگ عید نوروز شناخته می شود و وقتی صدای تكمچی ها در كوچه و خیابان شنیده می شود مردم ، بخصوص بچه ها ، از اینكه عید دارد می آید خوشحال می شوند در سالهائی كه بین آخرین چهارشنبه سال (چهارشنبه سوری ) و عید نوروز فاصله زیاد باشد ، این فاصله بحبوحه فعالیت تكمچی هاست.در پژوهش برای تكم دریافتیم كه در ناحیه شمالی ایران و كناره های دریای خزر نیز عروسكی بنام تكم وجود دارد كه گویا موجود افسانه ای بوده با سه پا و دو شاخ بر سر بشكل یك دیو كه با تكم مورد بحث ما تفاوت دارد . رگه هایی از این نمایش عروسكی در نواحی مركزی ایران مانند اراك -- ملایر و ... دیده شده است كه باید اذعان كرد خاستگاه تكم آذربایجان بوده و از این منطقه به سایر نقاط رفته است.











Təkə(Təkəmçi) - Novruz bayramının və yazın gəlməyini mahnı oxumaq və təkə dolandırmaq ilə xəbər verən ənənəvi etnoqrafik müjdəçi.


Cənabe cəbrəil namə gətirdi
Gətircəyin peyqəmbərə yetirdi
Mübarək qolların göyə götürdü
Sizin bu təzə bayramınız mübarək
Ayınız, iliniz, həftəniz, gününüz mübarək


Bizim yerdə yumurtanı yuyarlar
Onu dönüb yeddi rəngə boyarlar
Yeddisində təhvil üstə goyarlar
Sizin bu təzə bayramınız mübarək
Ayınız, iliniz, həftəniz, gününüz mübarək


Bizim yerdə qohun qarpız əkərlər
Onu tamam şəhərlərə tökərlər
Təzə ilin həsrətini çəkərlər
Sizin bu təzə bayramınız mübarək
Ayınız, iliniz, həftəniz, gününüz mübarək

Təkənin sovqatı

Təkə (Təkəmçi) hər evin ki qapısında şeir oxusa,və bayramın gəlməyin müjdə versə, ev sahibindən muştuluq alar ki ona pay deyilər, həmçinin təkəmçi özüdə şeir ilə mükafatlandırılmasını xatırlayar:

Ay təkəmin kəndi var
Kəməndi var kəndi var
Hər qapıda oynasa
Bir nəlbəki qəndi var


Təkəm öldü ipin gətir ay xanım
Çatdıqca yükün gətir ay xanım
Kəsmə payın bütöv gətir ay xanım


برگرفته از آرشیو سیمای آذربایجان غربی

:: :: :: :: :: :: :: ::