شاید تا کنون با شرکت در مراسم ازدواج یا عروسی آذربایجانی ها و مناطق ترک نشین ایران به عینه مشاهده کرده باشید که در این مراسم بر خلاف دیگر اقوام و مردمان ایرانی علاوه بر رقص ملی و محلی آذربایجانی، رقصهای محلی دیگر اقوام ساکن ایران نیز اجرا شده و با استقبال حاضرین مواجه میشود.به طور مثال میتوان به مراسم عروسی در اردبیل اشاره کرد که همراه با رقص فولکولوریک آذربایجانی ،رقص کردی،رقص بندری ،رقص عربی ،رقص بختیاری و ... به اجرا در میاید و این نشان از نوع دوستی و حس احترام به دیگر فرهنگها دارد باید گفت این حس به نوعی منحصر به فرد می باشد چون که چنین توجهی به سایر فرهنگها در میان دیگر مردم ایران زمین کمتر و یا اصلا یافت نمیشود.به عنوان یک آذربایجانی در مراسم دیگر مردم غیر ترک زبان نیز حضور داشته ام اما به هیچ وجه در یک مراسم با حاضرینی کردزبان نمیتوان دید که آن مردم مشغول به رقص آذربایجانی باشند حتی در صورتی که فردی مایل به این کار باشد با واکنش تند دیگر حاضرین روبرو خواهد شد.
در تعصب به فرهنگ و آب و خاک آذربایجانی شکی نیست اما باید آذربایجانی را به خاطر این نوع دوستی اش ستایش کرد.
رقص قزاقی از جمله قدیمیترین رقصهای آذربایجان نیز است. رقصی است با حرکات جدید و پر شور به همین دلیل محبوبترین رقص مردان است. چنین فرض میشود که قزاقی رقص جنگجویان است و هنگام رفتن به جنگ و یورش اجرا میشد. رقص به دلیل تنوع ترتیب و تکنیک آن، شامل حرکات پیچیده است
رقصهای آذربایجانی از سری رقصهای فولکلوریکاست که از نسلی به نسل بعدی منتقل و در این
پروسه توسعه و شکل گرفتهاست. بعضی از این رقص هادر اصل جزء مراسم دینی و یا جزء از آمادگیهای
جنگی و دفاعی بودهاست در هر صورت در حال حاضر از این رقصها در مجالس عروسی در ایرانو جمهوری آذربایجانو در برگزاری برنامههای ورزشی و گردهماییهای
فرهنگی در جمهوری آذربایجان استفاده میشود.
شاخسی (شاه حسین) رفتن که در ماه محرم در بین مردم آذربایجانرواج دارد در اصل یک رقص و رژه نظامیبودهاست.
دیدگاه هلن کریستیندرباره رقص بانوان آذربایجان :
آذربایجان
یکی از جمهوری های قفقاز شوروی سابق بود. امروزه جمهوری مستقلی است که به دلیل
داشتن ذخایر غنی نفت مورد توجه بینالمللی است. تعداد بسیاری از آذریها در شمال
غربی ایران ودر منطقه شهر تبریزساکن هستند. رقص بانوان در قفقاز به لحاظ
حرکات دلپذیر دست، حرکات بیانگر بازو و قدمهای ظریف از دیگر رقص ها تمیز داده
میشود. قدمهای ظریف ایفاگر رقص توسط دامن های بلند پوشیده شده و چنین می نماید
که ایفاگر رقص به حالت شناور بر روی زمین جاری است. رقص ها گاهی غمگین، گاهی آتشین
و بیشتر تغزلی است و بیانگر سرشت فاخر بانوان آذری است. رقصهای سولو و گروهی درعروسی
و سایر مناسبتها اساسا ساده است. این رقصها در شوروی سابق بصورت رقصهای هنری
صحنهای، ارتقا یافته است.
از ديرباز رقص با معني و مضمون و در عين
طراوات و دارا بودن جنبه حماسي و قهرماني خود
در مراسم پيش از شكار مبارزه و در
نهايت پيروزي و قدرداني از خدايان طبيعت و شكستن
طلسمها اجرا ميشده است. در دوراني
كه انسانها، آفتاب، ماه، باد، آتش، آب، خاك درختان و
حيوانات را مقدس ميشمردندو ستايش
ميكردند. به رسم پرستش و نيايش و عبادت طي مراسمي
دست به انجام حركات موزون
ميزدند.
ستايش و حرمت آتش در شرق و بويژه در
آذربايجان اهميت زيادي داشت. آتش مظهور
روشناييگرما، محو كننده تاريكي بود.
و به اين اعتبار در ستايش قدرت آتش با انجام حركات
موزون با موسيقي، جشنهاي خود را
انجام ميدادند. براين اساس است كه نقشهايي ايجاد شده بر
صخره هاي قوبوستان (نام محلي در
نزديكي شهر باكو در جمهوري آذربايجان) اهميت حركتهاي
موزون در نزد مردمي كه در حد 0-8
هزار سال پيش ميزيسته اند را نشان ميدهد.
تكامل تدريجي رقص از گردش موزون و
پريدن از آتش تا انجام مراسمي با فرمهاي بديع،
حركات ظريف، پانتوميم و تقليد و نقل،
راه درازي را پيموده است. اين سلسله از حركات
بامعنا،مفهوم و مضمون شكار، كمين،
رديابي، رماندن، گرفتن وجنگيدن و با تمثيلهايي چون فرا